3.1.2. HERRI AMETSA IKASTOLAREN IDENTITATE OINARRIAK: CURRICULUMAREN PRINTZIPIOAK

Herri Ametsa Ikastolak bere egiten du Giza Eskubideen Aitorpen Unibertsalaren (1948) 26. artikuluaren edukia, hain zuzen ere honako hauek dakartzana: hezkuntza-eskubidea eta obligazioa nahiz oinarrizko hezkuntza-aldian gutxienez izan beharreko doakotasuna; giza
nortasuna bere osotasunean garatzeko helburua eta giza eskubideekiko eta oinarrizko askatasunekiko errespetua sendotzea; eta familiak lehentasun osoz beren seme-alabei eman nahi dien hezkuntza mota aukeratzeko duen eskubidea.
Bestalde, Europako Parlamentuaren gomendioetan definitutakoaren arabera, ikastolen artean osatutako Euskal Curriculumean definitutako hezkuntza konpetentzia orokorren garapena bultzatuko dugu, hala nola, ikasten eta pentsatzen ikastea, komunikatzen ikastea, elkarrekin bizitzen ikastea, norbera izaten ikastea eta egiten eta ekiten ikastea,
guztiak ere diziplina-esparru guztietan eta bizitzaren esperientzietan txertatuz, horrela, bizitzarako beharrezkoak eta ezinbestekoak diren oinarrizko konpetentziak lortzeko.
Marko orokor hauetatik abiatuta, hona hemen, definituak eta garatuak gure identitate oinarri eta curriculum printzipioak:
a) Balioetan oinarritako hezkuntza
Hezkuntza integrala garatzeko, edukiak ez ezik, balioak, jokabideak, jarrerak-eta ere kontuan izango ditu Herri Ametsa Ikastolak, ikasle bakoitzaren izate eta nortasuna eratuz joan dadin, atalon arabera:

a.1) Ezagutza eta adimen garapena
􀂾lan diziplinara ohitu; horretarako, adimen-lanaren balorazio positiboa bultzatuz,
􀂾ikasten irakatsiz, ikasteko teknikak bideratu,
􀂾teknika eta baliabide berrietan eguneratu,
􀂾adimen faktore desberdinak garatuz, metodo zientifikoaren oinarriak jarri,
􀂾autonomia eta partaidetasunaren jabetza landu, bakarkako nahiz taldeko lanetarako beharrezkoak baitira,

􀂾errealitateari kritikaz begiratzen irakatsi, gertaerak behatu, aztertu eta arazoak gainditzea norberaren egitekoa dela ulertarazi eta horretara bultzatu,
􀂾ikasle orori dituen adimen-mugak onartzen eta norberaren gaitasunak garatzen lagundu,
􀂾kultur eta jakintza-zaletasuna sortu.

a.2) Balio estetikoen arloa
Arlo honen helburua sentsibilitatea eta sormena garatzea denez, ondoko esparru hauek ere jorratuko ditu Herri Ametsa Ikastolak:
􀂾edozein arte adierazpen jasotzeko sentsibilitate estetikoa landu eta norberarenak adierazteko oinarriak jarri,
􀂾gorputz oreka eta hezkuntza fisikoa era egokian landu; norbere soinaren eta osasunaren ardurarako ezaupideak eman eta ohitura onak landu (elikadura, higienea…),
􀂾aisialdia egokiro eta askatasunez erabiltzeko, zenbait zaletasun bultzatu: kirola, musika, irakurketa…

a.3) Balio etikoak, gizartekoitasuna eta gizarte balioen arloa
Arlo honen helburua Ikastolan nahiz kanpoan ikaslea askatasunez eta zuzentasunez hezi eta egokiro gizarteratzeko giro eta bitartekoak eskaintzea da. Hori dela eta, Herri Ametsa Ikastola ondokoak lantzen saiatzen da:
􀂾ikaskide, irakasle, zaintzaile, monitore, guraso eta lagunarteko nahiz beste edozeinekiko balioak (laguntasuna, errespetua, tolerantzia eta egiazaletasuna) aintzakotzat hartu eta elkar bizitza lortzen,
􀂾elkartasunik eza, zapalkuntza, bortizkeria, injustizia, kontsumismoa eta beste hainbat jarrerekiko kritiko agertzen, bakoitza ahal duen neurrian aldatzen ahalegin dadin,
􀂾norberak duen askatasun eskubidearen aurrean, norbanakoa mugatzen jakin eta, era berean, inguruko ororen askatasunarekiko jokabide arduratsuak lantzen,
􀂾kontzientzia askatasuna oinarrizko eskubidetzat hartuz, joera politiko guztiak onartuz, elkarri ideia politikoak agertzeko eta errespetuz defendatzeko eskubidea bermatzen; ildo berean, erlijio gaia pluralismo oinarriaren arabera egituratzen,
􀂾erlijioak gure gizartea ulertzeko duen garrantziaz jabeturik, ahal diren maila guztietan Erlijio Kultura gaia geure curriculumetan txertatzen,

􀂾jokabide konpetitiboak ahal den neurrian ahulduz, elkar laguntzan hezi eta elkarbizitza baketsurako bidea jorratzen,
􀂾euskal hiritar izateak eskatzen duen Euskal Herriarekiko begirune eta erantzukizunez bizitzen eta jokatzen,
􀂾hezkidetzan hezten, hau da, neskak eta mutilak eskubide eta egoera berberetara ohitu eta elkarren arteko errespetuzko jarrerak ziurtatzen,
􀂾gizarte aldakor honetan sortzen diren balio berrien aurrean, hausnarketa ireki eta kritikoa sustatzen, jarrera positiboak bultzatzeko.

b) Euskara eta euskalduntasuna ardatz
􀂾 Herri Ametsa Ikastola D ereduko ikastetxea denez, euskara batua da hizkuntza estandarra; hala ere, euskalkien erabilpena errespetatu eta bultzatzen da,
􀂾 euskara ez da mugatuko Ikastolarekiko harremanetara: eguneroko jardunean, herrian nahiz kanpoan erabiltzearen kontzientzia landu eta bultzatuko da,
􀂾 euskaraz ez dakiten guraso eta ikasleak euskalduntzera eta euskal giroan integratzera bultzatuko dira, ahal den laguntza eskainiz,
􀂾 gure inguruaren errealitateari erantzun nahian, Ikastolaren hizkuntza helburu nagusia euskara eta gaztelania menderatzea da.
Halaber, Eleanitz Proiektuan murgildurik dago (Ingelesa HHtik irakasten da eta, gainera, DBHn Frantsesa hautatzeko aukera
dago), 􀂾 eskola barruko bizitzan erabiltzen den hizkuntza euskara da,
􀂾 herri ikastola da, herriaren zerbitzurako sortu baitzen; horrengatik, euskara ez ezik, Euskal Herria ezagutarazten eta maitarazten ere saiatuko da, euskal kulturaren adierazgarriak eta ekintzak landuz eta zabalduz,
􀂾 Euskal Herriaren lurraldetasun osoarekiko kontzientzia zabaltze bidean, gure herriko gaiak eta arloak erabili, landu eta sakonduko dira: artea, ohiturak, folklorea, historia, literatura, geografia, hizkuntza eta kultura oinarritzat hartuta, Euskal Herria zazpi probintziek osatzen dutela aldarrikatuz.

c) Ikaslearen izaera propioa
c.1) Hezkuntza indibiduala
Oinarri honek Ikastolaren egitekoaren erreferente nagusia izan behar du, haren aplikazio osoa ezinezkoa izan arren, giza baliabide urrien ondorioz. Aniztasunaren azterketa eta esfortzuaren ahaleginean, eremuak eta mailak aukeratuz eta osatuz joango da
Herri Ametsa Ikastola, behar nagusietatik hasita, hobekuntza pedagogikoa etengabeko bihurtuz. Irakaskuntza sisteman, ikasketen ulergarritasuna ziurtatzea ikaslearen eskubidea baldin bada, aniztasunaren araberako egokitzapena da aurreko oinarriaren
baldintza osagarria. Hona hemen hezkuntza indibiduala bermatzen duten zutabe nagusiak:
􀂾 bakoitzak bere buruaren ezagupenean aurrera egin eta sakontzea,
􀂾 ikasleek beren burua ezagutzetik eta beren buruaren irudi egoki eta positiboa edukitzetik abiatuta, oreka afektiboa lor dezaten ahalbideratzea,
􀂾 hezkuntza prozesua ikaslearen beharrei zehazki egokitzea,
􀂾 ikaskuntza arazoak eta moldaera pertsonala eta sozialeko zailtasunak aurreikustea eta ahal den neurrian bideratzea,
􀂾 heldutasuna, balioak, jarrerak eta jokabideak indartuz, ikasleak erabakiak modu autonomo eta arduratsuaz hartzeko gaitzea,
􀂾 nor bere jardueretan arduratsua eta auto-diziplinatsua izan dadin gaitzea.
c.2) Ezagutza eta adimena
Ikastetxearen zeregin nagusia heziketarekin batera irakaskuntza da, eta arlo horretan, jarrerak eta prozedurak edukiak bezain garrantzizkoak dira. Halaber, irakaskuntza aktiboan oinarrituko gara, ikaslea izanik ikastetxearen subjektua eta ikasketen
protagonista. Era berean, irakaskuntza kritikoa gure hezkuntza proiektuko oinarri nagusi bat da. Beraz, ulermena, interpretazioa, hausnarketa eta iritzi propioa nahiz partaidetza eraikitzailea bermatuko dira. Horretarako, ikaslearen gaitasun hauek landuko dira:
􀂾 ikasleak dituen gaitasun intelektualak ahalik eta gehien garatzea; horretarako, jakin-mina eta interesa suspertu eta, aldi berean, ikasteko teknika eta lan ohitura zuzenak irakasten dira,

􀂾 eskura dituzten informazio bitartekoak erabiltzen irakasten da: entziklopediak, kontsulta liburuak, elkarrizketak, internet eta abar,
􀂾 teknologia eta ohiko baliabide nahiz berrietan trebatzen eta bitarteko gisa erabiltzen dira.
􀂾 autonomia eta partaidetasunaren jabetza lantzen da –bakarkako nahiz taldeko lanetarako hain beharrezkoak-,
􀂾 ikasteko ohiturak planifikatzen irakasten da: ikasteko tokia aukeratzen, denbora antolatzen, gorputzaren jarrera egokiak mantentzen, lanak txukun eta garbi egiten, baita garaiz aurkezten ere,
􀂾 adimen faktore desberdinak garatuz, metodo deduktiboaren eta induktiboaren oinarriak jartzen dira, problemak ebazteko edo egoerak gainditzeko prozedurak sortuz, parekatuz, konponbide arrazoituak proposatuz, zuzena aukeratzen saiatuz eta egokitasuna egiaztatuz halaber,
􀂾 adierazpen matematikoaren hainbat modu (zenbakizkoa, grafikoa, logikoa…) norberak ohiko arrazoiketa bide eta hizkuntzan txertatzen dira, pentsaera propioa gero eta modu zehatz eta egokiagoan komunikatzeko,
􀂾 entzumena, irakurmena, mintzamena eta idazmena ziurtatzen dira, ikasteko prozesuan ezinbestekoak direlako,
􀂾 azpimarratzea, koadro sinoptikoak, eskemak, laburpenak,
grafikoak, eskalak, mapak eta beste hainbat prozedura –hain beharrezkoak ulermenerako- interpretatzen, ondorioak ateratzen eta erabiltzen irakasten da,
􀂾 testu tipologia guztiak lantzen dira eremu guztietan (pribatuan, eskolan, instituzioetan, komunikabideetan eta literarioetan):
azalpenak, instrukzioak, aginduak, narrazioak eta argudioak,
􀂾 ekoizpen idatzi zein ahozkoak egiten irakasten da, egokitasunez, koherentziaz, kohesioz eta zuzentasunez,
􀂾 oroimena lantzeko eta jasotakoa gordetzeko, informazioa gogoratu eta birgogoratuz finkapen lana egiten da, aurre-jakintza eta ulergarritasunaren oinarritik abiatuz,
􀂾 irakasleek behaketak eginez eta auto-kontrola irakatsiz, ikasleen arreta bermatzen da,
􀂾 materiala –norberarena, taldearena nahiz orokorra- zaintzen irakasten da,
􀂾 ikasleei errespetuz jokatzen irakasten zaie, beren jarrerak besteei ekar diezazkiekeen ondorioez ohartaraziz,
􀂾 bake hezkuntzaz etengabe hausnartzen da, giza eskubideak aztertzen dira eta jarrera sozial eta etikoak –funtsezkoak elkarbizitzarako- eguneroko harremanetara zabaltzen dira,

􀂾 edozein gairen hausnarketa ziurtatzeko, gogoeta, kritika, eztabaida, analisia eta sintesi gaitasunak lantzen dira,
􀂾 eleaniztasuna bermatzen da,
􀂾 euskal hizkuntza eta kultura oinarritzat hartu eta kultura unibertsala irakasten da,
􀂾 zehar lerroen bidez, nahiz gorputz hezkuntzaren bidez, elikadura orekatua, higienea eta osasuna garatzen dira,
􀂾 sentsibilitate artistikoa eta sormena garatzen dira,
􀂾 hezkuntza fisikoaren eta osasunaren garapenean laguntzen da.

d) Gizarte alderdia
d.1) Geure herria
d.1.1) Hizkuntza
􀂾 Euskara lehen hizkuntza da Herri Ametsa Ikastolan; ikasleak jatorriz euskaldun ala erdaldun izan, edozein esparru edo egoeratan dagokion erregistroa erabiltzeko gai izango dira hezkuntza amaitutakoan.
􀂾 Ildo horretatik, Ikastolak eskaintzen dituen zerbitzuetan euskararen erabilpena bermatu egingo du. Helburua, ordea, eskolak bakarrik bete ezin duenez, administrazioak eta gizarteak bide egokiak sortu behar dituzte gaur eskoletan euskalduntzen ari diren ikasleek bizitza sozialeko edozein esparrutan beren ahalmenak euskaraz garatu ditzaten, bai
gaur egun, bai etorkizunean.
􀂾 Ikastolaren lehentasunezko hizkuntz helburua euskara jakitea eta erabiltzea den arren, beste hizkuntza batzuk ikastea ere landu eta bultzatuko da. Euskara lehen mailakoa
izanik, gaztelania ere landuko da eta bion ezagupenak egokia izan beharko du. Beste bi hizkuntzen ezaguerak eta erabilpenak ere Ikastolaren hizkuntz helburu izan behar
dute: beraz, 4 urtetik aurrera ingelesa eskaintzen da eta DBHn, laugarrenaren aukera (frantsesarena).
􀂾 Euskara da irakaskuntza zabaltzeko hizkuntza, beste hizkuntzak lantzeko orduetan salbu.
􀂾 Ikastetxeko harreman guztietarako, euskararen erabilera eskatuko da.
􀂾 Ikastolako langileek beren euskara ontzen saiatu behar dute, ikasleei euskara eredu egokia eskain diezaieten.

d.2) Euskal kultura
Ikastolek, Euskararen Lurralde gisa hartzen du Euskal Herria, bere historia Pirineoen bi isurialdeetan hedatzen den mendebaldetik mugarik gabeko jendez osatutako espazio unibertsalera irekita ekarpen desberdinekin eraiki duen eta eraikitzen ari den lurraldetzat, lehendik definitutako baina etengabe berritzen eta aberasten ari diren hizkuntzaeta kultura-arrasto berezituetan oinarritua.
Gainera, bere hezkuntza-lana gauzatzeko, ikastolek, Euskal Herria izena, Euskaltzaindiak 2003. urteaz geroztik erabiltzen dute zentzu berean erabiltzen dute, hots, Arabak, Bizkaiak, Gipuzkoak, Lapurdik, Nafarroak (Behereak eta Garaiak) eta Zuberoak osatzen duten lurralde-multzoa identifikatzeko.
Euskal Herriaren ezagutza ikasleari helarazteak bereziko garrantzia du gurean; ikasleak bere herriaren kultura landu, bereganatu eta garatu behar du, herria errespetatu eta maita dezan. Horretarako, hezkuntza komunitateak zer eta nola helarazi ahalik eta garbien eduki behar du, eta beti ahalik eta objektibotasun zintzoenaz landu.
􀂾 ikaslearen ikasketa prozesuak ingurune eta errealitate hurbiletik hasi eta ikuspegi zabalagoetara jo behar du, herriaren kultura lantzeak garrantzi handia du, ikasten duena esanguratsua iruditu dakion,
􀂾 Euskal Herriaren kultur ondarearen esparru eta osagaiez jabetu behar du ikasleak, gure kulturaren balioen berri emanez,
􀂾 Euskal Herriko geografiaren berri izatea, ingurune fisikoa, naturala, politikoa nahiz ekonomikoa landuz,
􀂾 geure herriaren historia eta artea irakastea, garai eta gai esanguratsuenak aztertuz,
􀂾 euskal kulturari lotuta agertzen den herri bizitza bultzatzea: mitologia, sinesmen erlijiosoak, herri kirolak, bertsolaritza, euskal musika eta abestiak, dantzak, jaiak…
􀂾 euskara eta euskal kulturaren gainean eraikiko da euskalduntasuna: geure kulturaren hartzaile soil izatetik, partaide eta sortzaile izatera bideratuko dira ikasleak.

d.3) Gizarte jarrera
Gizakiaren izaera nagusia elkarkoitasuna izanik, gizabanakoa ez daiteke giza taldetik kanpo gara. Harreman estua dugu gizartearekin eta bertan kritikoki egokituz bakarrik lor dezakegu geure oreka. Herri Ametsa Ikastolak badaki eskolan ikasleen gizarte jarrerak lantzeak duen garrantzia eta erantzukizun horri irmo heltzen dio. Geure giza ikuspegi eta gizarte ikuspegian oinarriturik, gizarte jarrerak eta balio etikoak sistemaz landuko ditugu heziketa proiektuan, lan orduetan txertatuz, haur eta gazteen heziketarako ardatz nagusitzat jotzen ditugulako.
Zein balio eta jarrera lantzen den Hezkuntza Proiektu honetan azaltzen bada ere, ezinbestekoa izanen da denon arteko elkarrizketaz eta eztabaidaz jarrera eta balio horiek gizartearen errealitateari egokitzea. Dena den, balioak hain ugariak izanik, Ikastolako komunitateak honako hauek hartu ditu nagusitzat, beste hainbat balio egunerokotasunean, familian, lagunen bidez-eta lortzen diren arren.

d.3.1) LANDU NAHI DIREN BALIO SOZIAL ETA ETIKO
NAGUSIAK

d.3.1.1. Elkartasuna
Gizabanakoaren arrakastak gure gizartean balio eta helburu nagusia dirudi. Haren arabera, gizarteak ondasunen metaketa, boterea eta ohore soziala lortzera bideratzen du gizakia.
Horregatik, elkartasun balioaren arabera besteari on egitea eta on egin nahi izatearen jarrera landu behar da; eguneroko bizitzan besteekiko harreman egokia bideratu eta egoera berezietan behar duenari laguntzera eramango gaituen jarrera. Jarrera horixe da, bestetik, landu nahi ditugun balio sozial eta etiko guztien oinarria, solidario izan ezean zaila baita bakezale, pluralista, tolerante edo egiazale izatea.

d.3.1.2.Tolerantzia, elkar errespetatzea, elkarrizketarako
joera
Tolerantzia balioa pluralismoa onartzean datza, gizartearen ideia eta antolaketan iritzi eta ikusmolde ezberdinen errealitatea aitortzea eta bera errespetatzea da, ez baita axolagabekeria edo axolagabetasuna. Horregatik, jasotzen dugun informazioen bitartez eratuko den errepresentazio eta balore sistema bat beharrezkoa dugu, non tolerantziak horrekiko oinarrizko onarpena bultzatu behar duen, baina beti balore sistema hori onartzen ez dutenen eta hori aldatu nahi dutenen iritziak agertzeko eta lana egiteko eskubidea errespetatuz. Beraz, jarrera edo estilo bat da tolerantzia, bakoitzak gauzak azaldu, arrazoitu eta askatasunez egiaztatzeko bidea irekiko duena, norberarentzat eta besteentzat.
d.3.1.3. Askatasuna / erantzukizuna
Herri Ametsa Ikastolak askatasunez hezi nahi ditu ikasleak, libre izateko gai izan daitezen, askatasunez jokatzeak gizaki egiten baikaitu. Ikasleak bere kabuz pentsatzen, erabakitzen, jokatzen eta egiten duena aztertzen eta baloratzen ikas dezan lortu nahi du gure Hezkuntza Proiektuak. Bistan da irakaskuntzak eta funtzionamenduaren estiloek helburu horretara egokituak izan behar dutela. Herri Ametsa Ikastolako hezkuntza komunitateak
badaki libre izatea ez dela erraza, eta saiatuz soilik ikas daitekeela hori, libre izatea ez baita aldioro gogokoen dugun hura egitea; era berean, gure hezkuntza sisteman ez da onartzen eta ez da onartuko autoritarismo eta gainezartze joerarik, askatasun eta erantzukizunera bultzatu beharrean, mendekotasunera baitarama. Horregatik, ikaslea txiki-txikitatik ohitu behar da bere jokabide eta erabakien arduradun eta erantzule izatera.

d.1.3.4. Alaitasuna eta esperantza
Gure ikasleei norberarentzako eta gizartearen geroarekiko esperantza askotxo zabaltzen ez den garaian bizitzea egokitu zaielako, eta heziketa-irakaskuntza sistema alternatiboa emaile izugarria ez denean –geure lanean, kontuan hartu beharrekoa-, bereziki ahalegindu behar dugu bizitzarako alaitasun, poz eta itxaropen balioak –ezinbestekoak denak- indartzen, beste balio guztiak egokiro garatzeko oinarrizkoak baitira. Hori dela eta,
ikasle bakoitzari bere alderdi positiboak aitortu eta landuko zaizkio, bere buruaz eta etorkizunaz ikuspegi baikorra beregana dezan.

d.1.3.5. Egiazaletasuna
Egiazaletasuna balio etiko bat da. Jokabide zintzoari dagokio gezurra ezeztatzeko beharra gureganatzea. Egiara hurbiltzeko ahaleginean, ikuspegi ezberdinak ezinbestekoak dira, egia eta errealitateak anitz baitira; beraz, kritika eta hausnarketa badira, aniztasunarekiko errespetua, dogmatismorik eza eta ikuspegi kritikoaren garapena etengabe eman behar die
hezkuntza komunitateak.

d.1.3.6. Laztasuna
Gizarte kontsumo zalean bizi gara eta horrek ondorio kezkagarriak izan ditzake, neurriko laztasunean ohitzen ez bagara. Bizitzaren ikuspegi materialistak balio garrantzitsuagoak
(batez ere, kideekiko harreman jatorrak) alboratzera eraman ditzake. Txikitatik neurrigabeko kontsumoan ohitzea arazo larria bihurtzen da eta ondorioak are arazotsuagoak izan daitezke, hots, gauzen balioaz konturatu ez eta ekintzak nagusiki haiek
lortzera zuzentzen direnean, lagun hurkoaren balioa daukanaren
arabera neurtuz. Ikasleek eta gurasoek jakin behar dute auto-estimua ez
daitekeela inola ere kontsumismoan finka. Horretarako, gurasoekiko hezkuntza harreman estua behar da. Laztasuna gero eta beharrezkoagoa izango da, ekologia balioak kontsumo
irrikari mugak jarriko baitizkio; beraz, darabiltena balioetsi eta zaintzen ikasi beharko dute ikasleek.
d.3.1.7. Elkarbizitza
Kultura eta giro jakin batean jaiotzen garenez eta kultura
bakoitzak bere elkarbizitza bideratzeko zenbait jendetasun arau
dituenez, Herri Ametsa Ikastolak garatu egingo ditu, errespetu
eta kalitatezko elkarbizitza lortzearren, hala nola:
􀂾adinekoei, elbarrituei, laguntza behar duen edonori… zor zaien errespetua,
􀂾irakasle-ikasle arteko duintasunezko tratua,
􀂾ingurua, eraikinak eta erabiltzen ditugun gauzak errespetatu eta txukun mantentzen saiatzea,
􀂾elkarri diosala egitea, mesedeak eskertzea, baimenak eskatzea, lanaldiak ez etetea, ordenan eta patxadan ibiltzea, ozenegi ez hitz egitea…

d.3.1.8. Elkarbizitza baketsua
Herri Ametsa Ikastolak elkartasunean, tolerantzian, elkarrenganako errespetuan, askatasunean eta pluralismoaren egiazko onarpenean oinarrituko du bere bakezko elkarbizitza. Helburu nagusi hori aurretik eta ondoren bultzatzen ditugun balio horien nahitaezko ondorio naturala izanen da; horrela, hezkuntza komunitate osoaren arteko elkarbizitza baketsua lortuko dugu. Curriculum guztiak zehar lerroen bidez gidatuz egin behar dira eta hezkuntza komunitateko partaide guztion egitekoa da. Izan ere, hezkuntzaren eremuan gertatzen da Ikastolaz kanpoko beste eragileen ekarri nagusia: gizartearena, lagunena eta, batez ere, familiarena. Ikastolak nekez landuko ditu baliook,
gurasoek ere ez badituzte lantzen.
Gizartearen jokabideetan askotan nagusi agertzen diren kontrabalioen aurka geure ahaleginak egin eta geure balioak suspertzearen alde lanean arituko gara. Horretarako, nork bere eremuan lan egingo du: gurasoek etxean eta zuzendaritzak, irakasleek, zerbitzuetako zaintzaileek, eskolaz kanpoko monitoreek, administrazioko langileek, ikasleek… Ikastolan.

d.2.3. Zehar lerroen bidez landutakoak
Hezkuntza Proiektuan garrantzi handiko gai osagarri batzuk zehar lerroen bidez txertatu nahi dira. Hain zuzen, osasuna eta Natura zaintzeko sentsibilitatea emendatu da azken urteotan eta haiei buruzko informazioa jaso eta ohiturak aldatzeko beharra garbi ikusten da; horren ondorioz, hezkuntza gai bihurtu nahi dira. Era berean, sexu heziketa lantzen da, gizakion sexu gaitasuna egokiro garatzeak bizitzaren kalitatea –atseginagoa eta zoriontsuagoa- bideratzen duelako. Halaber, formazio politiko eta kultura erlijiosoari ere tratamendu bera ematen zaie.

d.2.3.1. Osasuna
Nork bere osasuna zaintzeko eta hobetzeko gaitasuna lantzea da zehar lerro haren xedea, osasuna ez baita berez helburu, eguneroko bizitzarako baliabide baizik. Haren inguruko
heziketak ikasleari jokamolde osasungarrienak aukeratzeko gogoa piztu behar dio; hori lortzeko, ingurune fisiko eta sozialak ahalbideratu behar ditu aukera horiek. Bestalde,
ikasleak berak eragile aktibo bihurtu behar du zeregin horretan. Hori bultzatzeko, hiru dira Hezkuntza Komunitatearen egiteko nagusiak:

􀂾ohitura osasungarriak eskola lanean garatzen saiatzea,
􀂾ikastetxearen eremuan gune osasungarriak sortzea eta
􀂾Hezkuntza Komunitatearen eragin osasungarria indartzea.

Helburu orokorrak
Ohitura osasungarriak ikastetxearen eremuan indartzeko, eskolaren ahalegina ondorengo puntuotan zehazten da:
a) Eskolaren Ingurua osasunaren aldekoa izan dadin lortzea:
􀂾 istripuen prebentzioa eta instalazioen segurtasuna zaintzea,
􀂾 eraikinak egoera onean eta inguruaren txukuntasuna mantentzea eta altzari egokiak izatea,
􀂾 argi eta bero egoera eta isiltasun giro egokia edukitzea,
􀂾 jangela eta komunak higiene egoera onean edukitzea eta eskolan lor daitezkeen janariak eta beste kontsumo gaiak osasungarriak izatea,
􀂾 Ikastolako zuhaitz eta berdeguneak zaintzea, mantentzea eta egunerokotasunean txertatzea.
b) Osasunerako hezkuntza garatzea:
􀂾hezkuntza fisikoa eta kirola indartzea,
􀂾ezbeharren prebentzioaz eta lehen sorospenez informatzea,
􀂾telebistaz, telefono mugikorraz, bideoez, DVDez eta ordenagailuetako jokoez hausnartzea eta aholkuak ematea,
􀂾elikagaien berezitasunak eta higiene arauak (garbitasuna eta aho higienea) bereziki lantzea,
􀂾elikagaietako elementu kaltegarrien kontsumoaz eta sexu harremanen bitartez sortu edo transmititzen diren gaixotasunen prebentzioaz informatzea,
􀂾tabakoaren, alkoholaren eta legeztatu gabeko drogen kontsumoaz informatu eta ondorioak balioetsi, haien kontsumoa galaraztearren.
c). Eskolan osasun azterketak eta kanpainak sistematizatzea 􀂾gurasoak gaion inguruan sentsibilizatzea, hitzaldiak antolatuz,
􀂾irakasleak eta irakaskuntzaz kanpoko langileak informatu, eta adituekin harremanak antolatzea,
􀂾Osakidetzarekin eta beste osasun erakundeekin osasun azterketa, txerto kanpainak eta abar direla-eta, harremanak eta elkarlana zaintzea,
􀂾gaiaren inguruko informazio bideak eta galdekizunak onartzea eta haien ondorioak aztertzea.
d.2.3.2. Natura zaintzea: ekologia
Natura, ederra izateaz gain, izaki guztion bizileku bakarra dugu: haren kalitatea ekosistemaren oreka mantentzearekin bat dator. Hala ere, neurririk gabeko kontsumismoak, gure industria
gizarteak bultzatuta, ekosistema agudo hondatu du. Hori horrela izanik, gizakiok ezin dugu, orainaren ikuspegi hutsean, une batean Natura osoki agortu eta ondorengo belaunaldietarako egoera ezinezkoa bihurtu. Beraz, arazo hari buruzko
kontzientzia hartzen ari da gure gizartea: hura indartzera jo
behar du hezkuntzak ere. Naturaren aldeko jarrerak sustatzeko arrazoi estetikoak landu behar dira, gozamen gune moduan agertuz eta zaindu beharreko ekosistema gisan ezagutaraziz.
Helburu orokorrak
Naturaren kontzientzia lantzeko, hiru helburu nagusiok ezarri nahi ditu Herri Ametsa Ikastolak:
a)Ikasleei Natura ezagutaraztea
􀂾ikasleei, ia denak hiritarrak direnez, mendiari, baserriari eta lurrari atxikitzen zaien lana ikusarazi,
􀂾Naturako hainbat elementu ezagutzeko antolatzen diren programetan esku hartzen saiatu,
􀂾Ikastolan antolatzen diren irteerak Natura irekian kokatu eta harexen inguruko programak garatzen dituzten leku eta elkarteetara zuzendu.
b) Natura maitaraztea, bera ezagutuz
􀂾Naturaren aldeko geure jarrera agertu,
􀂾mendi irteerak antolatu, kirol gisan gomendatu, ikasleak eta gurasoak hartara bultzatu,
c) Gizartearen bizi kalitatearen garapenak eta Naturaren kontserbazioak elkarrengan duten eraginaz gogoeta sistematikoa egitea
􀂾egungo aurrerapenak Naturaren hondamenerako sortzen dituen arazo arriskutsuenak aztertu,
􀂾hainbat material birziklatzeko beharra ikusarazi eta kanpainetan parte hartzeko jarrera sortu,
􀂾gizabanakoak Natura zaintzeko dituen aukerak landu, txikiak izan arren: Natura nola erabili, zer jaso, alferrik ez hondatu, txukun mantendu eta abar.

d.2.3.3. Sexu heziketa eta hezkidetza
a. Sexualitatearen eta afektibitatearen heziketa
Ezagutzaren eta jokaeraren beste alderdietan gertatu ohi den bezala, gizartean beti irakatsi izan da sexualitatea, beti transmititu baitira arlo horrekiko balioak, iritziak eta jarrerak.
Ezin da, beraz, zalantzan jarri haren hezkuntza behar den ala ez, eguneroko bizitzan hartzen ditugun jarreren bitartez hezten baitugu.
Pertsona bere osotasunean da sexuduna; hortaz, oso garrantzitsua da txiki-txikitatik nork bere sexualitatea ezagutu, onartu eta bideratzen ikastea. Hori dela eta, sexu heziketa sendoa ematen saiatu behar da hezkuntzaren garapenean. Gizakion sexu gaitasuna egokiro garatzeak kalitate handiagoko bizitza segurtatzen du eta, horren ondorioz, bizitza atseginagoa eta zoriontsuagoa; baina sexu gaitasuna ez da osoki genetikoki emana, gizarteratu heinean lortzen baita. Helduen eguneroko jokabidea, beren arteko harremanak, komunikabideen eragina, sexuen araberako lan banaketa eta beste hainbat faktore direlaeta, gizartearen ereduen bitartez transmititzen dira afektibitate
eta sexualitateari buruzko jarrerak. Horregatik du hezkuntzak, haien guztien azterketa kritikoa dela medio, hainbesteko garrantzia.
Guraso eta eskolaren elkarlan horretan, sexu heziketa egokiro bideratzeko funtsezko oinarriok hartu behar dira kontuan:
􀂾sexu heziketa jaiotzetik hasten den prozesua da eta haren garapenak urteetan segitzen du,
􀂾badu zerikusirik informazioaren bidez ikasten denarekin, baina halaber erakusten ditugun jarrera eta jokaerekin,
􀂾nork bere buruarekiko estima, onarpena eta elkarrekiko errespetua indartu behar ditu,
􀂾jokabide osasungarriak bultzatu behar ditu,
􀂾besteekiko harreman gaitasuna hobetu behar du.
Helburu orokorrak
Sexualitatearen hezkuntzak afektibitatearen garapen orekatua eskatzen du, aurreko puntuan adierazi den bezala. Hori kontuanizanik, helburu orokor hauek finkatu dira:
􀂾gorputzaren ezagutza mailakatua ezarriko da curriculumetan:
o garrantzi handia emango zaio txikitatik gorputza lantzeari: norberarena ezagutzea, atalak eta funtzioak, eta neska-mutilen gorputzen arteko desberdintasunak
o txikitatik, anatomiari buruzko hitz zuzenak erabiliz irakatsiko da
o sexualitatea modu positiboan hartzeko, txikitatik afektuen eta sentimenduen mundua landuko da: jendearekin erlazionatzean, sentimenduak ezagutu eta bereizten ikasten hasi
behar dute, guraso, senide, aitona-amonak, lagun eta kideekin
o informazio zuzena emango zaie ikasleei beren sorreraz galdetzen dutenean,
o sexualitateari buruz hitz egitean, irudi positiboa azalduko
dugu beti, tabu, debeku, diskriminazio, obsesio, norgehiagoka eta komertzializazio ideiak baztertuz,
o ikasleari sentimenduek eta afektuak sortarazten duten plazeraren ikuspegi baikorra eman behar zaio, bizitzan integratzen den plazera poz eta zorion bidea delako,
o garapen horretan gerta dakizkiokeen arazo guztiak normaltasun osoz ikusten eta gainditzen lagundu behar zaio,
o sexu harremanen garrantziari dagokien askatasun eta erantzukizunean hezi behar dira, horri lotuta dauden harremanen inguruko alderdi biologiko, psikologiko eta etiko
guztiak ezagutaraziz,
o gaztea osasun eta jokabide sexualekiko arrisku taldean sar daitekeenez, arrisku alderdi guztiei buruzko informazioa landuko da:
Arriskuko alderdi batzuei buruz espresuki hitz egingo zaie
􀂾 adin hartako harreman sexualen praktikaren adierazgarriak eta arriskuak,
􀂾 haurdunaldien arriskua eta ondorioak,
􀂾 sexu harremanen bitartez kutsatzen diren gaixotasunen arriskua.
Gazteen sexualitatearekiko interesgune ezagunak landuko dira
􀂾 adin hartan gertatzen diren aldaketa fisiologikoak, psikologikoak eta sozialak,
􀂾 identitate eta orientazio sexuala,

􀂾 sexuaren araberako rolak,
􀂾 sexu harremanen adierazpen ugaritasuna eta zenbait sexu ekintza,
􀂾 ugalketa eta kontrazepzioa,
􀂾 planifikazioa eta aitatasun-amatasunaren erantzukizuna, azken alderdi hori nagusitzat harturik,
􀂾 adituak ere erabiliko dira, gaitasun berezia behar delako,
intimitate aukera emateko eta irakasleekiko lotsak eragin lezakeen jarrera saihesteko.
b. Hezkidetza
Herri Ametsa Ikastola sortu zenetik, hezkidetzaren aldeko agertu zen, hau da, inori sexuaren araberako bereizkuntzarik ez egitearen aldeko; hala ere, jakin badakigu
neska-mutilak elkarrekin biltzeak soilik ez duela hori ziurtatzen.
Gure gizartea –beharbada gero eta gutxiago- oraindik ere sexista da, eta emakumezkoei eta gizonezkoei paper eta balio sorta jakin bana egokitzen dizkie. Alde batetik, ez da beti
erraza arrisku horretatik libratzea, baina Hezkuntza Komunitateak ahalegin bizia egin nahi du gure hezkuntza sisteman inork, bere sexua dela-eta, diskriminaziorik txikiena
ere jasan ez dezan. Bestetik, egiazko hezkidetza sexualitate libreago eta erantzuleagoa lortzeko oinarrizko baldintza da. Biologiaz emakumezko edo gizonezko izateak psikologiaz
eta jarreraz ere baditu berezitasunak, kultur tradizio eta gizarteeraketarako interesen araberakoak batik bat, eta giza berdintasunaren aurkakoak. Zenbait balio eta alderdi emakumeei bereziki dagozkiela pentsatu ohi da: afektibitatea, intuizioa, aldakortasuna, menpekotasuna eta esparru pribatu eta etxekoari mugatzen zaizkion erabakimen, autonomia eta autoritatea; beste batzuk, ordea, gizonezkoari: indarra,
oldarkortasuna, lehiakortasuna, arrazoimena eta erabakimen, autonomia eta autoritatea esparru publikora zuzenduak.
Nolanahi ere, hori botere banaketa interesatu baten ondorio besterik ez da eta, egiaz, emakumezkoaren diskriminatzaile dira.
Helburu orokorrak
􀂾 Gizon-emakumeen berdintasuna bultzatzea da hezkidetzaren helburu nagusia, sexu bakoitzaren berezitasunak errespetatzea eta harreman zintzoak bideratzea.
􀂾 Hezkidetza ekintza orotan bultzatuko da, afektua eta gogoak normalizatu egiten baititu: izan ere, bizikidetzak elkar ezagutza eta harremanak errazten ditu.
􀂾 Emakumezkoen eta gizonezkoen paperen irudi tradizionalak aldarazten saiatuko gara, emakumearen bizitza familiarreko, profesionaleko eta publikoko partaidetzaren irudi berri eta positiboak sortuz. Horrek hiru alderdi ditu:
•hizkuntza eta hezkuntza baliabideetan azaltzen diren emakumeei buruzko aurreiritziak baztertu eta ezabatu behar dira,
•emakumeei buruzko irudi berria zabaldu behar da eskolan, jarduera berberetan elkarrekin integratuz,
•heziketaren bidez, eraso diskriminatzaileez (etxeko bortizkeria, soldata berdintasuna, rol bereizketa…) jabetu behar dute ikasleek.
d.2.3.4. Formazio politikoa
Gizartean nork bere burua orekaz kokatzeko, nozio politiko nagusiak jakinez, tolerantziaz eta askatasunez jokatzen ikastea beharrezkoa da.
Helburu orokorrak
Politikaren kontzeptu orokor nagusien ezagutza ziurtatzea:
􀂾 Historian zehar izan diren sistema politikoen berezitasun nagusiak azaltzea,
􀂾 Euskal Herriko politika ulertzeko kontzeptu eta datu nagusiak lantzea.
Gure gizartearekiko kezka eta ardura sortzea ikasleei:
􀂾 gizarteko elkarbizitza eta erakundeak eta eskubideak – norbanakoarenak nahiz taldearenak- ziurtatzeko moduan eraiki behar direla jakinaraztea,
􀂾 hori egiaztatzeko, hiritar erakundeek zein instituzio eta erakunde politiko orok duten garrantzia eta eraginaren berri izan eta aldatu edo hobetzeko gogoa sorraraztea,
􀂾 gehiengoaren nahia onartzen jakitea, baldin eta Giza Eskubiderik eragozten ez badu,
􀂾 gutxiengoen nahia ez gaitzestea,
􀂾 gizaki eta gizataldeen arteko gatazkak inposaketa eta bortizkeriarik gabe gainditu behar direla ikastea,
􀂾 joera politiko oro errespetatzea.
d.2.3.5. Erlijio kultura
Batez ere, gure inguruko gizartean errotutako sinesmen, mitologiak eta erlijioak landuko dira, beti ere kulturaren ikuspegiaz adierazita.
Helburu orokorrak
􀂾 Erlijio kulturaren jabe egitea, hau da, erlijio eta sinesmen arloko gertaeren, ohituren eta abarren aurrean nork bere iritzia eraikitzen irakastea.
􀂾 Horren ondorioz, eta lehenik eta behin, erlijioak zer diren agertzea:
o jatorria,
o gizakiak berezko dituen galderen erantzun bila,
o gizakia berez erlijiodun?,
o erlijioen aurkako joerak eta erlijiorik eza noiz eta zergatik garatu diren,
􀂾 erlijio motak:
o Naturaren indarretan oinarrituak,
o politeistak,
o monoteistak.
􀂾Pluralismoaren eremuan jokatzen jakitea:
o munduan erlijio ugari daudela, guztiak errespetagarriak direla
eta, batez ere, zintzotasunez elkar errespetatu behar dutela,
o erlijiorik gabeak –erlijioan sinesten ez dutenak- ere badaudela eta, noski, besteak bezain errespetagarri direla,
o garbi utzi behar da, beraz:
o sinestea edo ez sinestea zerbait hautazkoa eta librea dela,
o sinetsi edo ez sinesteagatik, ez dela inor zintzoago edo gaiztoagoa,
o sinesmenaren eta jakite-jakintzaren arteko desberdintasuna.
􀂾 Sinesmena eta bizimoldeen eta balioen arteko lotura azpimarratzea:
oez dago erlijio fenomenoa ulertzerik, ekintza, errito, ohitura eta balioak agertu gabe,
ohala ere, balioen zutabea ez da soilik erlijioa: erlijioan sinesten ez dutenak ere, modu berean, balioen jabe izan daitezke.
􀂾 Erlijioek Historian izan duten eragin on nahiz txarra ikusten eta kultur espresioetan duten agerpena eta eragina ezagutzen laguntzea: artean, literaturan, hizkuntzan, musikan, zenbait ohitura nagusitan…
􀂾 Erlijioa eta haren eraketa sozialaren (eliza, apaizak, sinestunak eta abar) arteko lotura eta bereizketa ikusten laguntzea.
􀂾 Elizaz hitz egitean ere, eliza guztiez hitz egin behar da, objektibotasun eta begirune berberaz, baita elizarik onartzen ez dutenez ere.
􀂾 Agnostizismo eta ateismoaren ezagutza: sorrera, garapena eta gaurkotasuna.

 

Advertisements
Post hau Uncategorized atalean publikatu zen. Gogokoetara gehitzeko lotura iraunkorra.

Utzi erantzun bat

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Aldatu )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Aldatu )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Aldatu )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Aldatu )

Connecting to %s